کلید موفقیت در زندگی شخصی و حرفه‌ای

دوره های آموزشی

ثبت نام و یادگیری مهارت های آینده ساز با مدرک فنی و حرفه ای

ثبت نام کنید

مشاوره رایگان

کانون استعدادیابی پویان

تصویر پیدا نشد

شاید برای شما هم واژه هوش هیجانی آشنا بنظر آید و باخودتان گفته باشید که این موضوع، یک مسئله جدید و تازه کشف شده ای است، اما EQ یا هوش عاطفی سالیان درازیست که مورد بحث و بررسی روانشناسان قرارگرفته است و نشان داده است که گاهی اوقات این هوش می‌تواند خیلی بهتر از IQ یا هوش شناختی، موفقیت افراد را پیش بینی کند.

اما اصلا هوش هیجانی چیست؟ هوش هیجانی چه تفاوتی با IQ دارد؟

“هوش هیجانی یعنی آن که چقدر می‌توانید با احساسات خود کنار بیایید و احساسات و عواطف دیگران را نیز درک کنید”؛ آیا وقتی با احساسات خود رو به رو می‌شوید، نحوه رفتار و درک احساسات خود را به خوبی می‌دانید؟

یک فرد با هوش هیجانی بالا، در مواقع ناراحتی می‌تواند احساسات خود را کنترل کند و به بهترین شکل ممکن با آن‌ها برخورد کند. به عنوان مثال، اگر با دوستانش مشکلی دارد، می‌داند که بحث در لحظه عصبانیت به نفع او نخواهد بود و ممکن است عواقب جبران ناپذیری به همراه داشته باشد پس بهتر است صبر کند تا فکرش بهتر کار کند.

هوش هیجانی نه تنها به فرد در مدیریت احساسات شخصی‌اش کمک می‌کند، بلکه در درک احساسات و عواطف دیگران نیز تاثیرگذار است. اگر یکی از دوستانش و عزیزانش ناراحت باشد، می‌تواند به او کمک کند و از او حمایت نماید.

هوش هیجانی همچنین به افراد در بهبود مهارت تصمیم‌گیری کمک می‌کند. وقتی فرد در مواجهه با شرابطی قرار میگیرد که باید بین دو گزینه انتخاب کند، می‌داند چطور تصمیم خود را با دقت بیشتری بگیرد. به عنوان مثال، می‌توانند در مواقع استرس‌زا، بهترین تصمیم را بگیرند.

در کتاب “چرا هوش هیجانی از هوش شناختی (IQ) مهم‌تر است”، دنیل گلمن به مفهوم هوش هیجانی پرداخته است. او معتقد است که برای موفقیت در زندگی، داشتن تنها هوش شناختی (IQ) کافی نیست و هوش هیجانی نقش مهمی در موفقیت افراد دارد. تحقیقات نیز نشان می‌دهد که هوش هیجانی در برخی موارد مانند موفقیت در کار و روابط اجتماعی، مهم‌تر از هوش شناختی (IQ) است. این نوع هوش به افراد کمک می‌کند تا در زندگی حرفه‌ای و شخصی بهترین عملکرد را داشته باشند.

به عبارت دیگر، هوش هیجانی در زندگی امروزه انسان ها که روابط اجتماعی بیش از پیش اهمیت یافته است و به وسیله شبکه های اجتماعی مجازی گسترده تر از گذشته شده است، میتواند بعنوان یکی از بهترین ابزارها و مهارت های یک فرد عمل کند و در مواجهه با احساسات و مسائل و انتخاب های زندگی و شرابط شغلی و درسی مختلف که همیشه همراه آدمی است بهتر عمل کند و تصمیم بگیرد. درنهایت اگر فرد همیشه در حال تمرین و بهبود این مهارت باشد، می‌تواند در زندگی بهترین نتایج را بگیرد و روابط عمیق تر و آرامش بخش تری را تجربه کند!

چگونه می‌توانیم هوش هیجانی خود را بهبود بخشیم؟

پنج اصل اساسی برای کسب موفقیت و خوب زندگی کردن

دنیل گلمن در کتاب خود، اجزای اصلی هوش هیجانی را به ۵ دسته تقسیم میکند:

۱- شناخت احساسات خود: راهنمای کامل برای درک عمیق و مدیریت هوشمندانه احساسات

شناخت احساسات، به توانایی ما در فهم و تشخیص انواع احساساتی که در خود و دیگران پرورش می‌دهیم اشاره دارد. این مهارت اساسی شامل تشخیص احساسات مثبت مانند خوشحالی و احساسات منفی مانند ناراحتی و عصبانیت می‌شود. حالا با یک مثال ساده تر، به این موضوع پرداخته و نحوه شناخت احساسات را توضیح می‌دهیم:

مثال:

فرض کنید یک روز خیلی خسته و بی‌حال هستید و انرژی انجام دادم هیچ کاری را ندارید. با داشتن این مهارت احساسات خود را می‌شناسید و درک می کنید که این حال از خستگی و بی‌حالی ناشی از یک روز پرکار و فعال بوده است. حالا فرض کنید دوست شما به شما زنگ می‌زند و دعوتتان می‌کند تا به یک مهمانی یا پارک یا هر فعالیت خوشحال‌کننده دیگری بروید. با توجه به شناخت احساساتتان، متوجه می شوید که این فعالیت می‌تواند انرژی شما را برگرداند و خوشحالتان کند. در نتیجه، تصمیم می‌گیرید دعوت دوستتان را بپذیرید.

این مثال نشان می‌دهد که شناخت احساسات به شما کمک می‌کند تا احساسات خود را درک کنید و براساس آن‌ها تصمیمات بهتری بگیرید. این مهارت یکی از اصول مهم هوش هیجانی است که می‌تواند در بهبود کیفیت زندگی و ارتباطات شما تأثیرگذار باشد.

شناخت احساسات به این معناست که ما می‌توانیم:

– احساسات خودمان را تشخیص دهیم، آنها را نام‌گذاری کنیم و به آنها توجه کنیم.

– درک بهتری از وضعیتمان داشته باشیم.

– بر اساس عواطف و احساساتمان، تصمیمات درستی را اتخاذ کنیم.

برخی از حالت‌های مختلف شناخت احساسات

حالت‌های مختلف خوشحالی:

– مثلاً از خرید یک هدیه زیبا برای دوست خود خوشحال می‌شوید. در این لحظه، احساس خوشحالی و شادی را تشخیص می‌دهید.

عصبانیت در موقعیت ناراحت‌کننده:

– مثال: شخصی رو به روی شما یک کار ناخوشایند انجام دهد و شما را عصبانی کند. در این لحظه، احساس عصبانیت و ناراحتی را تشخیص می‌دهید.

اضطراب قبل از مصاحبه کاری:

– مثال: هنگامی که به یک مصاحبه کاری یا تحصیلی می‌روید، احساسات اضطراب و استرس دارید. در این لحظه، احساسات اضطراب را تشخیص داده و به آنها پاسخ مناسبی دهید.

حزن و اندوه در مواقع فقدان:

– مثال: وقتی عزیزی را از دست می‌دهید، احساسات حزن و اندوه را تجربه می‌کنید. در این لحظه، این احساسات را تشخیص داده و به آنها احترام بگذارید.

این مثال‌ها نشان می‌دهند که شناخت احساسات به ما کمک می‌کند تا درک بهتری از وضعیتمان داشته باشیم و از این طریق، بتوانیم بهتر با آن احساسات برخورد کنیم.

۲- شناخت و درک احساسات دیگران: چگونه احساسات و عواطف دیگران را شناسایی و درک کنیم؟

شناخت و درک احساسات دیگران به توانایی ما در فهم و ارزیابی احساساتی که در دیگران در حال رخ دادن است، اشاره دارد. این مهارت مهمی در ارتباطات انسانی و همدلی با دیگران می‌باشد. در ادامه، با چندین مثال، این مفهوم را بیشتر توضیح می‌دهیم:

مثال اول:

شخصی در مهمانی در حال خندیدن و شادی کردن است. از این وضعیت، می‌توان فهمید که او خوشحال است.

مثال دوم:

همکلاسی تان امروز بسیار گوشه گیر بود و دوست داشت تنها باشد و با کسی حرف نمی‌زد. از این وضعیت می‌توان حدس زد که او ممکن است ناراحت یا نگران باشد.

مثال سوم:

زمانی که دوستت به تو گوید “من افتخار می‌کنم که تو دوست من هستی” یا “مرسی که هستی”، می‌توانید احساس مهم بودن و ارزشمندی را در چشمانشان مشاهده کنید.

این مثال‌ها نشان می‌دهند که شناخت و درک احساسات دیگران به ما کمک می‌کند تا در ارتباطات و روابط میان‌فردی بهتر عمل کنیم. این مهارت به ما اجازه می‌دهد تا به دیگران بتوانیم همدلی کنیم و به آنها در مواقعی که نیاز دارند، کمک کنیم.

۳- مدیریت احساسات: آرامش در طوفان: چگونه احساسات خود را کنترل کنیم و به بهترین شکل مدیریت کنیم؟

مدیریت احساسات به معنای توانایی کنترل و مدیریت احساسات خود است. این شامل مهارت‌هایی مانند کنترل استرس، ترس، عصبانیت و حتی تسلط بر احساسات مثبت می‌شود. در ادامه، با مثال‌هایی این مفهوم را بیشتر توضیح می‌دهم:

مثال اول

زمانی که یک هفته خیلی شلوغ رو پشت سر می‌گذارید و همه کارها باهم تداخل دارند، مثلا چند امتحان بصورت همزمان برگزار شده است و از طرفی تولد دوستتان هم هست و یک مهمانی خانوادگی هم دعوت شده اید، در این حالت است که شما احساس فشار و استرس می‌کنید. در این شرابط مهم است که چطور با این فشارهای روانی کنار بیاید. مثلاً می‌توانید زمان استراحت کوتاهی برای خودتان  فراهم کنید یا از تکنیک های آرامش بخش مثل تنفس عمیق کمک بگیرید. این فعالیت ها به شما کمک می‌کند تا به آرامش برسید و تمرکزتان مجدد برگردد.

مثال دوم

زمان مواجهه با یک موقعیت عصبانی کننده یا ناراحت‌کننده‌، ممکن است که آرامش خودتان را از دست بدید. مثلاً درحال انجام دادن فعالیتی هستید که خیلی برای شما اهمیت دارد و ناگهان یک نفر حواس شمارا پرت میکند، در این موقعیت، احساس عصبانیت می‌کنید و هیجان خشم در بدن شما برانگیخته می شود یا ممکن است ناراحت شوید، مهم است که بدانید در این موقعیت چطور و چگونه این احساسات و هیجانات را کنترل کنید تا کمترین آسیب و زیان را هم برای خودتان و هم برای دیگران داشته باشد.

۴- پذیرش تغییرات: هنر مواجهه با چالش‌های زندگی

پذیرش تغییرات یا انعطاف پذیری به معنای آمادگی و توانایی برخورد منعطف با تغییرات و اتفاقات مختلف زندگی است. این شامل پذیرفتن و سازگاری با تغییرات مثبت و منفی در محیط خانواده، کار، مدرسه، روابط با دوستان، و دیگر جوانب زندگی می‌شود. در ادامه، با مثال‌هایی این مفهوم را بیشتر توضیح می‌دهیم:

مثال اول

فرض کنید در مدرسه، دانشگاه یا محل کار شما، تصمیم به تغییر روش‌های مدیریتی گرفته شده و این تغییرات باعث شده که نحوه مدیریت و سیاست‌های آن مکان تغییر کند. در این موقعیت، پذیرش تغییرات به این معناست که شما آمادگی دارید با این تغییرات همراه شوید و سعی می‌کنید بهترین واکنش را نشان دهید تا کمترین اذیت و فشار را متحمل شود.

مثال دوم

گاهی اوقات در روابط شخصی، ما با تغییراتی مواجه می‌شویم که ممکن است تأثیر مهمی بر روی گرمای رابطه و ارتباط ما با دیگران داشته باشد. در اینجا، پذیرش تغییرات به این معناست که ما آمادگی داریم با این تغییرات سازگار شویم و با دیگران درمورد احساسات خودمان و تغییرات اتفاق افتاده صحبت کنیم تا بهترین راهکارها را پیدا کنیم.

مثال سوم

در زندگی شخصی، ما ممکن است با تغییرات مهمی مواجه شویم، مثل انتخاب رشته، انتخاب شغل، ازدواج، جدایی، یا مهاجرت. در این مواقع، پذیرش تغییرات به این معناست که ما آمادگی داریم با این تغییرات سازگار شویم و از آن به نحو احسن بهره ببریم تا زندگیمان را ادامه دهیم.

توانایی در پذیرش تغییرات مهارتی است که در هر زمینه‌ای اهمیت دارد. با قدرت انعطاف‌پذیری، می‌توانید به بهترین شکل ممکن با چالش‌ها برخورد کنید و از تغییرات بهره‌مند شوید و حتی موقعیت های به ظاهر منفی و آسیب زننده را به شکل رشد دهنده ای تغییر دهید.

۵- مهارت تصمیم گیری: راهکارهایی برای توسعه و ارتقاء مهارت تصمیم‌گیری، هوشمندانه تصمیم بگیرید

توانایی در تصمیم‌گیری یک مهارت اساسی است که هر فرد برای دستیابی به اهداف خود به آن احتیاج دارد. این مهارت شامل تفکر منطقی، توجه به نتایج احتمالی و انتخاب بهترین راه حل برای رسیدن به اهداف خود می‌شود. در زیر، با مثال‌هایی این مفهوم را بیشتر توضیح می‌دهیم:

مثال اول

شخص الف: “من الان باید تصمیم بگیرم که به پیشنهاد کار جدیدم جواب مثبت بدم یا در شغل فعلیم بمونم.”

شخص ب: “این تصمیم مهمی است. باید مزایا و معایب هر شغل را بررسی کنی و تصمیمی بگیری که با اهدافت بهترین هماهنگی را داشته باشد.”

مثال دوم

شخص پ: “من دوست دارم با دوستم در مورد مسائل مهمتر صحبت کنم، ولی نمی‌دانم چطور باید این موضوع را آغاز کنم.”

شخص ت: “فکر می‌کنم بهترین راه این است که با او در یک زمان مناسب و در محیطی آرام و صمیمی صحبت کنی. با داشتن یک بحث باز و صریح، می‌توانید به تصمیم‌گیری منطقی برسید.”

توانایی در تصمیم‌گیری یک مهارت حیاتی است که با تمرین و تفکر دقیق می‌توانید به آن دست یابید و در مسیر رسیدن به اهداف خود پیش بروید.

آنچه درمورد هوش هیجانی در این مقاله باهم آموختیم:

هوش هیجانی به مهارت‌هایی اطلاق می‌شود که افراد را قادر می‌سازد تا احساسات خود و دیگران را بهتر درک، مدیریت و بهره‌مندی موثر از آنها داشته باشند. در این زمینه، پنج مهارت اساسی نقش مهمی ایفا می‌کنند:

۱.شناخت احساسات خود و دیگران:

توانایی در شناخت و تمییز احساسات خود و دیگران، از جمله احساسات ابتدائی و پیچیده مانند اشتیاق و اضطراب.

مدیریت احساسات:

توانایی در مدیریت استرس و فشارهای روزمره از طریق تکنیک‌های آرامش، تمرینات تنفسی و استراتژی‌های مدیریت زمان.

تعامل موثر با دیگران:

برقراری ارتباطات سالم و موثر با دیگران از طریق شناخت احساسات دیگران و توانایی در شنیدن فعال.

انعطاف پذیری:

پذیرش تغییرات یا انعطاف‌پذیری به معنای آمادگی و توانایی در برخورد منعطف با تغییرات مختلف در زندگی است.

مهارت تصمیم‌گیری:

توانایی در ارزیابی و انتخاب بهترین گزینه‌ها در مواقع مختلف.

توسعه هوش هیجانی به افراد کمک می‌کند تا تصمیمات بهتری بگیرند، ارتباطات سالم‌تری برقرار کنند، و بهتر با مشکلات و استرس‌های روزمره روبرو شوند. این مهارت‌ها به افراد کمک می‌کنند تا یک زندگی بهتر داشته باشند و در پیشرفت به سمت اهداف خود پیش بروند.

“دوره تکمیلی هوش هیجانی: کلید موفقیت در روابط شخصی، مصاحبه‌های شغلی و درسی” (لینک فایل ویدئویی

هوش هیجانی: ارزیابی دقیق و ارتقاء مهارت‌های هوش هیجانی برای بهبود زندگی شخصی، شغلی و تحصیلی” (لینک آزمون)